ӘСКЕРИ ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫ КУРСАНТТАРЫНЫҢ ТІРШІЛІККЕ ТӨЗІМДІЛІГІН ДАМЫТУ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕГІ ЦИФРЛЫҚ БІЛІМ БЕРУ ОРТАСЫ
DOI:
https://doi.org/10.56132/2791-3368-2026-3-67-19-25Кілт сөздер:
жүрек ырғағының вариабельдігі, когнитивтік автономия, курсанттар, тіршілікке төзімділік, функционалдық жағдай, цифрлық білім беру ортасы, өзін-өзі реттеуАңдатпа
Әскери білім берудің цифрлық трансформациясы оқу үдерісін ұйымдастыруды ғана емес, курсанттардың психологиялық тұрақтылығы мен бейімделу әлеуетіне қойылатын талаптарды да өзгертуде. Электрондық білім беру платформаларымен, цифрлық тренажерлермен және интеллектуалды оқыту жүйелерімен тұрақты жұмыс істеу ақпараттық жүктемені арттырып, болашақ офицерден зейінді шоғырландыруды, өзін-өзі бақылауды және дербестікті талап етеді. Бұл мақалада біз цифрлық білім беру ортасының әскери жоғары оқу орындары курсанттарының тіршілікке төзімділігіне әсерін қарастырып, олардың бейімделу үдерісіндегі когнитивтік автономияның, тұлғалық ерекшеліктер мен психофизиологиялық механизмдердің рөлін талдаймыз. Отандық және шетелдік зерттеулерге жүргізілген теориялық-аналитикалық шолу жаңа даярлық жағдайларына табысты бейімделу цифрлық құралдарды меңгерумен ғана шектелмейтінін көрсетеді. Жоғары интеллектуалдық жүктеме кезінде тұрақтылық пен жұмыс тиімділігін сақтай білу де маңызды. Бұл ретте когнитивтік автономия мен ағзаның функционалдық жағдайы елеулі рөл атқарады. Жүрек ырғағының вариабельдігі реттеушілік кернеу деңгейі мен ағзаның бейімделу әлеуетін объективті бағалауға мүмкіндік береді, соның негізінде курсанттарды психофизиологиялық сүйемелдеудің тиімділігін арттыруға болады. Осындай жағдайда тіршілікке төзімділікті заманауи білім беру ортасына бейімделудің негізгі ресурстарының бірі ретінде қарастыруға болады. Психологиялық бағалауды объективті психофизиологиялық көрсеткіштермен ұштастыру болашақ офицерлердің бейімделу ерекшеліктерін тереңірек бағалауға және әскери-кәсіби даярлықты, психофизиологиялық сүйемелдеуді, сондай-ақ курсанттарға психологиялық қолдау көрсетуді жетілдіруге негіз бола алады.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Әдебиеттер тізімі
1. Указ Президента Республики Казахстан от 6 января 2026 года № 1151 «Об объявлении Года цифровизации и искусственного интеллекта» [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://www.akorda.kz/ru/legal_acts (дата обращения: 09.07.2026).
2. Ахмедиев Д.М. Перспективы применения искусственного интеллекта в казахстанской армии // ҚӘӘИ хабаршысы. – 2025. – № 4 (64). – С. 66-72.
3. Luckin R., Holmes W., Griffiths M., Forcier L.B. Artificial Intelligence in Education: Promise and Implications for Teaching and Learning [Электронный ресурс]. – London: UCL Knowledge Lab, 2016. – URL: https://www.researchgate.net/publication/332180327_Artificial_Intelligence_in_Education_Promise_and_Implications_for_Teaching_and_Learning (дата обращения: 09.07.2026).
4. Маклаков А.Г. Личностный адаптационный потенциал: его мобилизация в стрессовых ситуациях. – М.: Педагогика, 2015. – 128 с.
5. Леонтьев Д.А., Рассказова Е.И. Жизнестойкость и ее диагностика. – М.: Смысл, 2006. – 63 с.
6. Maddi S.R. Hardiness: The courage to grow from stresses // The Journal of Positive Psychology. – 2006. – Vol. 1, № 3. – P. 160-168.
7. Ерментаева А.Р. Жоғары мектеп психологиясы: Оқулық. – Алматы: ЖШС РПБК «Дәуір», 2012. – 492 с.
8. Chaikovsky I., Senko I., Budnyk M., Matsyshyn V., Ryzhenko T., Budnyk V., Romanchuk O., Popov A., Stetsyuk P. Analysis of heart rate variability and subtle ECG changes based on machine learning for objective assessment of the psychological state of military personnel // Frontiers in Psychology. – 2026. – Vol. 17. – Article 1688230. – DOI: 10.3389/fpsyg.2026.1688230.
9. Chen O., Paas F., Sweller J. A Cognitive Load Theory Approach to Defining and Measuring Task Complexity Through Element Interactivity // Educational Psychology Review. – 2023. – Vol. 35. – Article 63. – DOI: 10.1007/s10648-023-09782-w.
10. Kerimbayev N., Umirzakova Z., Shadiev R., Jotsov V. A student-centered approach using modern technologies in distance learning: a systematic review of the literature // Smart Learning Environments. – 2023. – Vol. 10. – Article 61. – DOI: 10.1186/s40561-023-00280-8.
