ОҚЫТУДА БАҒДАРЛАМАЛЫҚ-АППАРАТТЫҚ КЕШЕНДІ (БАК) ПАЙДАЛАНУДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ: РЕСУРС ШЫҒЫНДАРЫН АЗАЙТУ
DOI:
https://doi.org/10.56132/2791-3368-2025-3-63-132-145Кілт сөздер:
ақппаратық-бағдарламалық кешен, цифрлық оқыту, экология, тұрақты даму, виртуалды технологиялар, энергия шығындарын азайту, цифрландыру, экологиялық тиімділік, LCA, Scope 2/3, CO₂ шығарындылары, сандық метрикаларАңдатпа
Мақалада, оқу процесінде бағдарламалық-аппараттық кешендерді (БАК) пайдаланудың экологиялық аспектілері қарастырылған. Сандық технологиялардың артықшылықтары талданады, оның ішінде физикалық ресурс тұтынуды азайту, көмірқышқыл газының шығарындыларын азайту және оқу материалдарын өндіруге кететін шығындарды азайту. Электрондық қалдықтардың көбеюі, цифрлық инфрақұрылымға тәуелділік және киберқауіпсіздік қауіптері сияқты ықтимал кемшіліктер де талқыланды. Зерттеу барысында қағаз тұтыну көлемі, энергия шығыны және CO₂ шығарындылары сияқты сандық метрикалар қолданылды. LCA және Scope 2/3 әдістері негізінде ұсынылған кейстер цифрлық трансформацияның тұрақты даму мақсаттарына сәйкестігін көрсетеді. Нәтижелер цифрлық шешімдердің қоршаған ортаға әсерін азайтуға және ұйымдық шығындарды оңтайландыруға мүмкіндік беретінін дәлелдейді. Әртүрлі елдерде БАК-ді сәтті енгізу мысалдары және оларды одан әрі дамыту перспективалары, соның ішінде оқытуда жасанды интелектпен виртуалды шындықты пайдалану ұсынылған. Тұрақты білім беру мәселелеріне және цифрландырудың жағымсыз салдарын барынша азайту бойынша ықтимал шараларға ерекше назар аударылады. Мақалада ИРН № BR 218008/0223 «Оқу процесінде иммерсивті технологияларды енгізу арқылы әскери істегі радиотехника және радионавигация саласындағы мамандарды практикалық жұмыстарды дайындауға арналған аппаратық-бағдарламалық кешеннің негіздемесі және даму» (қаржыландыру көзі Ғылым және Білім министірлігінің білім комитеті) бағдарламасы бойынша жүргізілген зерттеулердің негізгі нәтижелері берілген.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Әдебиеттер тізімі
1. Жук А. Воздействие искусственного интеллекта на окружающую среду: скрытые экологические издержки и этико-правовые вопросы /А. Жук//Journal of Digital Technologies and Law. – 2023. – № 2. – С. 18–27.
2. Зеленое программирование: экологические аспекты в разработке ПО//ComNews.ru. - 2024. - 16 февраля. - [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://comnews.ru, свободный.
3. Роль геоинформационных технологий в экологическом образовании// Фундаментальные исследования. – 2014. – № 12. – С. 96–100.
4. Разработка программно-аппаратного комплекса мониторинга воздушной среды в зонах повышенной экологической опасности: дис. ... канд. техн. наук. – М., 2019. – 158 с.
5. Челибанов В.П., Савельев А.В., Гайсин А.Х., Муслимов А.Р. Перспектива применения программно-аппаратного комплекса ПАК-8816 при построении глобальной системы мониторинга загрязнения атмосферного воздуха/В.П. Челибанов [и др.]// Биосфера. – 2015. – № 7. – С. 43–50.
6. Иванова Н.А. Разработка программно-аппаратного комплекса мониторинга воздушной среды в зонах повышенной техногенной нагрузки: дис. ... канд. техн. наук. – М., 2003. – 165 с.
