МЕКТЕП ТҮЛЕКТЕРІНІҢ ӨМІРДІҢ МӘНІ ЖӘНЕ ҚАРУЛЫ КҮШТЕРДЕГІ ҚЫЗМЕТКЕ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ДАЙЫНДЫҒЫ ТУРАЛЫ ТҮСІНІКТЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.56132/2791-3368-2025-3-63-77-89Кілт сөздер:
өмірдің мәні, өмірлік бағдарлар, өмірлік бағдарлардың қалыптасуы, дүниетанымдық өмірлік бағдарлар, әлеуметтік интеллектАңдатпа
Білім беру жүйесін жаңғырту процестері экономиканы, мемлекет саясатын реформалау сын-қатерлеріне тікелей жауап беру қажеттілігінен туындайды. Әлеуметтік бейімделген, рухани бағдарланған, тәуелсіз, өзін-өзі ұйымдастыруға және одан әрі жетілдіруге қабілетті оқушыларды даярлауға қоғамның әлеуметтік тапсырысы білім беру жүйесінде қалыптасқан «тұлға», «мағыналық бағдарлар» ұғымдарының арақатынасын тереңірек талдаудың маңызды алғышарттарын жасайды. Зерттеу барысында ғылыми категорияларды терминологиялық талдау, деңгейлік саралау, жүйелік-құрылымдық талдау; тарихи-психологиялық әдістер (зерттеу бағыты бойынша әдебиеттерді зерттеу, психологиялық кеңес беру әдістемелері); эмпирикалық әдістер: 11 сынып оқушыларын бақылау, әңгімелер, бақылау жазбалары, түлектерге арналған сауалнамалар; математикалық статистика әдістері пайдаланылды. Эксперименттік зерттеуді ұйымдастыру кезінде респонденттер қатарына 11 сынып оқушыларының ішінен 100 адамнан тұратын субъектілер енгізілді. Алынған деректерді талдау мектеп түлектерінің өмірдің мәні туралы идеяларының семантикалық спектрін анықтауға мүмкіндік берді. Алынған деректерді талдау барысында жеке тұлғаның семантикалық саласының жеткіліксіз қалыптасуы байқалды, бұл мұғалімдер мен психологтардың назарын қажет етеді. Зерттеу таңдау жағдайындағы тұлғаның құндылықтары туралы білімдер жиынтығына және мағыналық өмірлік бағдарларды қалыптастыру бойынша түзету жұмыстарының түрлеріне ықпал етеді. Нәтижелер психологтардың мектеп түлектерімен, ЖОО шақырылушылармен және талапкерлермен жұмыс тәжірибесінде қолданылуы мүмкін. Мақала бағдарлама тақырыбы бойынша ғылыми зерттеу аясында әзірленді: IRN BR 249015/0224 «Жасанды интеллекттің озық технологияларын пайдалана отырып, дрон индустриясында инновациялық кешенді өнімді құру».
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Әдебиеттер тізімі
1. Постановление Правительства Республики Казахстан от 12 октября 2021 года № 726 «Об утверждении национального проекта «Качественное образование» «Образованная нация»» [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2100000726 (дата обращения: 07.02.2025).
2. Маслихин А.В. Смысл жизни человека. А.В. Маслихин//Вестник Марийского государственного университета. - 2012. - №8. [Электронный ресурс]. - Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/smysl-zhizni-cheloveka (дата обращения: 07.02.2025).
3. Тойлыбек Г.Б., Мамырбекова Г.А. Білім беру үдерісінде студенттерді әлеуметтік тәрбиелеу арқылы ұлттық сананы жаңғырту//Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Педагогика. Психология. Социология сериясы. — 141, no. 4 (March 10, 2023). — 299–306. Accessed August 16, 2023. [Электронный ресурс]. — Режим доступа: https://bulpedps.enu.kz/index.php/main/article/view/202 (дата обращения: 07.02.2025).
4. Государственный общеобязательный стандарт общего среднего образования [Электронный ресурс]. — Режим доступа: https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2200029031#z530 (Дата обращения 07.02.2025 г).
5. Дзюба Т.И., Буря Л.В. Ценностные установки поколения Z. Дзюба Т.И., Буря Л.В.//Международный журнал гуманитарных и европейских наук. — 2021. №3-2. [Электронный ресурс]. — Режим доступа (дата обращения: 07.02.2025): https://cyberleninka.ru/article/n/tsennostnye-ustanovki-pokoleniya-z
6. Варламова Л.Д. Проблемы межличностных отношений студентов технического вуза в условиях цифровизации общества. Л.Д. Варламова//Мир науки. Педагогика и психология. — 2019. №6. [Электронный ресурс]. — Режим доступа (дата обращения: 07.02.2025 г): https://cyberleninka.ru/article/n/problemy-mezhlichnostnyh-otnosheniy-studentov-tehnicheskogo-vuza-v-usloviyah-tsifrovizatsii-obschestva
7. Темирбаева С.К. Человек как высшая моральная ценность/С.К. Темирбаева//Наука без границ. — 2016. №3 (3). [Электронный ресурс]. — Режим доступа (дата обращения: 07.02.2025 г): https://cyberleninka.ru/article/n/chelovek-kak-vysshaya-moralnaya-tsennost
8. Жильцова Т.М. Анализ содержания категории смысла жизни как психологического феномена//Вестник РГГУ. Серия «Психология. Педагогика. Образование». — 2012. №15 (95). [Электронный ресурс]. — Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/analiz-soderzhaniya-kategorii-smysla-zhizni-kak-psihologicheskogo-fenomena-1 (дата обращения: 07.02.2025 г).
9. K. Ybyraimzhanov Enhancing students' pedagogical potential with practice-oriented courses in teacher education universities//Journal of Education and e-Learning Research.– 2023. -10(3). - P. 585-594. - doi.org/10.20448/jeelr.v10i3.49880 (дата обращения: 07.02.2025 г).
10. King L.A, Hicks J.A. The Science of Meaning in Life. Annu Rev Psychol. - 2021 -72:561-584. - doi: 10.1146/annurev-psych-072420-122921 (дата обращения: 07.02.2025 г).
11. H. Rose, J. Womick, L.A. King. Purpose maintained: Adverse childhood experiences and meaning in life. J Pers. - 2023 – Dec. 91(6):1425-1441 - doi: 10.1111/jopy.12820 (дата обращения: 07.02.2025 г).
12. L.A. King, J.A. Hicks, J.L. Krull, A.K. Del Gaiso. Positive affect and the experience of meaning in life. J Pers Soc Psychol. - 2006 – Jan 90(1):179-96. - doi: 10.1037/0022-3514.90.1.179 (дата обращения: 07.02.2025 г).
13. J. Womick, B. Atherton, LA. King Lives of significance (and purpose and coherence): subclinical narcissism, meaning in life, and subjective well-being. Heliyon. -2020 - May 19; 6 (5):e03982. - doi: 10.1016/j.heliyon.2020.e03982 (дата обращения: 07.02.2025 г).
