ГАЖ НЕГІЗІНДЕ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ ДИСПЕТЧЕРЛЕУ ҮШІНИНЦИДЕНТТЕРДІ КАРТОГРАФИЯЛЫҚ БЕЙНЕЛЕУ ЖӘНЕБАСЫМДЫҒЫН АРТТЫРУ ЖҮЙЕСІ
DOI:
https://doi.org/10.56132/2791-3368-2026-1-65-166-181Кілт сөздер:
геоақпараттық жүйелер (ГАЖ), инцидент, картографиялық бейнелеу, басымдықты арттыру, мониторинг, кеңістіктік деректер, диспетчерлеу , ақпараттық жүйеАңдатпа
Жұмыста оқиғаларды бақылауға және басқаруға бағытталған картографиялық бейнелеу мен оқиғаларға басымдық берудің геоақпараттық жүйесі ұсынылған. Шешім архитектурасы модульдік принцип бойынша жүзеге асырылады және деректерді өңдеу және сақтау серверінен, клиенттік терминалдан, кіріс деректерді жинау және тексеру блоктарынан, картадағы визуализация функционалынан, оқиғаларды маңыздылық дәрежесі бойынша саралау алгоритмдерінен, пайдаланушыларды есепке алу жүйесінен, анықтамалық құжаттаманы генерациялаудан және кеңістіктік және сипаттамалық ақпаратты сақтаудан тұрады. Жүйе дәйекті өңдеу принципі бойынша жұмыс істейді: деректерді алу, оларды тексеру, сақтау, көрсету және алдын ала орнатылған параметрлер негізінде автоматты түрде басымдық беру. Әр түрлі деңгейдегі оқиғаларға жауап берудің стандартты сценарийлері талданды, оқиғаның үздіксіз өмірлік циклін қамтамасыз ету көрсетілді — бекітуден бастап мәртебенің өзгеруіне және мұрағатқа орналастыруға дейін. Эксперименттік нәтижелер картадағы визуализацияны оқиғаларды автоматты түрде жіктеумен біріктіру реакцияны жеделдетуге, көрсетілген ақпараттың дәлдігін арттыруға және басқару қызметтерінің өнімділігін арттыруға ықпал ететінін көрсетеді. Әзірленген платформа жетілдірілген интеллектуалды бақылау жүйелерін құруға және шешімдерді қолдауға, соның ішінде жоғары қауіпсіздік объектілерін бақылауға, зымыран тасығыштарды ұшыруды сүйемелдеуге және бөлінетін бөліктердің ықтимал құлау аймақтарын бақылауға негіз бола алады.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Әдебиеттер тізімі
1. A. Zerger, D. I. Smith. (2003). Impediments to using GIS for real-time disaster decision support. Computers, Environment and Urban Systems, vol. 27, no. 2, pp. 123–141.
2. G. Cai, A. M. MacEachren. (2005). Supporting effective human interactions with geographic information during crisis response. Geomatica, vol. 59, no. 4, pp. 415–425.
3. V. Tanasescu, A. Gugliotta, J. Domingue, R. Davies, L. Gutiérrez-Villarías, M. Rowlatt, M. Richardson, S. Stinčić. (2006). A Semantic Web Services GIS Based Emergency Management Application. The Semantic Web – ISWC 2006, Lecture Notes in Computer Science, pp. 959–966.
4. Y. Y. Li, X. Q. Shang, and R. F. Liu. (2012). GIS-Based Emergency Management System for Chemical Industry Park. Advanced Materials Research, vols. 550–553, pp. 2941–2944.
5. N. Bellantuono, P. Camarda, P. Caneva, S. Lisi, P. Pontrandolfo, V. Romano, D. Striccoli, and B. Scozzi. (2016). Emergency management at sea: A decision support system for Search and Rescue operations. Journal of Software & Systems Development, vol. 2016, Art. ID 732463.
6. M. Avvenuti, M. G. C. A. Cimino, S. Cresci, A. Marchetti, M. Tesconi. (2016). A framework for detecting unfolding emergencies using humans as sensors. SpringerPlus, vol. 5, Art. no. 43.
7. O. Rodríguez-Espíndola, P. Albores, and C. Brewster. (2016). “GIS and Optimisation: Potential Benefits for Emergency Facility Location in Humanitarian Logistics. Geosciences, vol. 6, no. 2, Art. no. 18.
8. R. Der Sarkissian, J.-M. Zaninetti, and C. Abdallah. (2019). The use of geospatial information as support for Disaster Risk Reduction; contextualization to Baalbek-Hermel Governorate/Lebanon. Applied Geography, vol. 111, Art. no. 102075.
9. R. Raškauskaitė, V. Grigonis, (2019). An Approach for the Analysis of the Accessibility of Fire Hydrants in Urban Territories. ISPRS International Journal of Geo-Information, vol. 8, no. 12, Art. no. 587.
10. S. Grimaz, P. Malisan, A. Pividori. (2022). Sharing the post-earthquake situation for emergency response management in transborder areas: The e-Atlas tool. Journal of Safety Science and Resilience, vol. 3, no. 1.
11. W. Nasar, R. Da Silva Torres, O. E. Gundersen, A. T. Karlsen. (2023). The Use of Decision Support in Search and Rescue: A Systematic Literature Review,” ISPRS International Journal of Geo-Information, vol. 12, no. 5, Art. no. 182.
12. S. Z. Golazad, G. Heravi, A. AminShokravi, A. Mohammadi, (2024). Integrating GIS, agent-based, and discrete event simulation to evaluate patient distribution policies for enhancing urban healthcare access network resilience. Sustainable Cities and Society, vol. 111, Art. no. 105559.
13. M. Daud, F. M. Ugliotti, A. Osello. (2024). Comprehensive Analysis of the Use of Web-GIS for Natural Hazard Management: A Systematic Review. Sustainability, vol. 16, no. 10, Art. no. 4238.
14. V. E. Figueroa, A. T. Murray, T. Funk. (2024). Supporting Fire Response: Advanced Spatial Data Analytics for Hydrant Access Assessment,” Transactions in GIS, vol. 28, no. 8, pp. 2559–2573.
15. H. Zhao, C. Niu, X. Dou, J. Liang. (2024). Urban multipoint fire disaster emergency simulation based on web information,” International Journal of Disaster Risk Reduction, vol. 101, Art. no. 104223.
