ӘСКЕРИ ТАРИХТАҒЫ ӘСКЕРИ ТӘРТІПТІҢ ТҮСІНІГІ, МӘНІ ЖӘНЕ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.56132/2791-3368-2025-3-63-36-48Кілт сөздер:
әскери тарих, әскери құқық, әскери тәртіпАңдатпа
Мақалада әскери тәртіпке көзқарастарды өзгерту мәселелері қарастырылады. Сондай-ақ оның әскери құқықпен ажырамас байланысы, мемлекеттілікті нығайтудағы және деструктивті көріністердің жолын кесудегі тәртіптің рөлі мен орнын талдайды. Қазақстан Республикасындағы әскери қызмет кезіндегі әскери тәртіптің қазіргі заманғы түсінігіне талдау жасалған. Қазіргі армиядағы әскери тәртіпке қатысты қазіргі жағдай мен жағдайдың қалыптасуына ықпал ететін әртүрлі тарихи фактілер келтірілген. Тарихи дереккөздерге қысқаша талдау жасалып, Қарулы Күштердің қалыптасуының әртүрлі тарихи кезеңдерінде әскери тәртіпті сақтауға не ықпал еткенін анықтайтын қорытындылар жасалды. Әскери тәртіпті сақтау, әскери қызметшілер арасындағы қылмыстық құқық бұзушылықтың алдын алу, сондай-ақ әскери құқық бұзушылықтарды жою бойынша профилактикалық іс-шараларды ұйымдастырудың мақсаттары, міндеттері және жолдары басты назарда.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының жалпыәскери жарғыларын бекіту туралы. Қазақстан Республикасы Президентінің 2007 жылғы 5 шілдедегі №364 Жарлығы. / Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі «Әділет». https://adilet.zan.kz/
2. «Әділетті Қазақстан: заң мен тәртіп, экономикалық өсім, қоғамдық оптимизм»/ Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2024 жылғы 2 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауы.
3. Муфтиев Р.Г. Понятие, сущность и признаки воинской дисциплины в истории права // Сибирский юридический вестник. 2011. №1. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/ponyatie-suschnost-i-priznaki-voinskoy-distsipliny-v-istorii-prava (дата обращения: 13.07.2025).
4. Жумадил А.К. Военное дело кочевников Евразии: историографический анализ: монография / А.К. Жумадил. – Алматы: Қазақ университеті, 2014. – 272 с.
5. Худяков Ю.С. Военное искусство енисейских кыргызов IX—XII вв. в кн.: Южная сибирь в скифо-сарматскую эпоху. – Кемерово, 1976. – С.102-110.
6. Иванин М.О. О военном искусстве и завоеваниях монголов. – СПб, 1846. – 200 с.
7. Гумилев Л.Н. Поиски вымышленного царства (Легенда о «Государстве пресвитера Иоанна»). – М.: Наука. 1970. – 431 с.
8. Абусеитова М.Х. «Та’рих-и Джахангушай» Джувайни как источник по истории Казахстана // Валихановские чтения. – Кокшетау, 1992. – С. 186–187.
9. Владимирцов Б.Я. Общественный строй монголов. – Л., 1934. – 189 с.
10. Кушкумбаев А.К. Военное дело казахов в XVII-XVIII веках. – Алматы: Дайк-Пресс, 2001. – с. 172.
11. Моисеев В.А. О военном деле и войнах Джунгарского ханства //Из истории международных отношений в Центральной Азии. (Средние века и новое время). – Алма-Ата: Ғылым, 1990. – 289 с.
12. Услар Б. Четыре месяца в Киргизской степи // Отечественные записки. – Т. IX. – 1848. – С.112-123.
13. Касымбаев Ж.К. Об освободительном характере восстания 1837-1847 гг. под предводительством хана Кенесары Касымова. – Алматы, 1993. – С.51.
14. Фрунзе М.В. Единая военная доктрина и Красная Армия: [брошюра] / М.В. Фрунзе. - Москва: Военное издательство народного комиссариата обороны Союза ССР, 1941. - 21 с.
15. Дисциплинарный Устав Красной Армии: утв. приказом Народного Комиссара Обороны Союза ССР от 12 окт. 1940 г. № 356. Ст. 13.
16. Момышулы Б. Психология войны: Книга-хроника/ Сост. Мырзахметов М.- Алма-Ата: Казахстан, 1990. — 240 с.; Момыш-улы, Б. За нами Москва. Записки офицера [Текст] / Б. Момыш-улы. - 6-е изд. - А.: [б. и.], 1970. - 526 с.
17. Постановление Президента РК. Об утверждении Положения об органах воспитательной и социально-правовой работы в ВС РК. // Закон РК об органах обороны, правосудия, безопасности и правопорядка: с изменениями и дополнениями на 1 января 1996 г. / Сост. Д.А. Лукиных – Алматы: Жеті жарғы, 1996. - Ч. 1. С. 128–129.
18. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің жарғыларын бекіту туралы. Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 27 қарашадағы N 4156 Жарлығы. / Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі «Әділет». https://adilet.zan.kz/
